Tới nội dung
Nguyễn Xuân Hưng
Truyện ngắn

Người đàn ông bé nhỏ

Băng Sương bảo tôi:

  • Em đã cố gắng chọn một người đàn ông của mình làm sao không giống với bố em... Nhưng hoá ra...
  • Hoá ra...?

Sương lơ đãng, đôi mắt sau cặp kính long lanh:

  • Hình như em chưa hiểu mấy về ba em.

Chúng tôi ngồi bên sông Hương. Chìm lút trong cỏ mùa xuân. Tiếng nước lắp xắp ngay dưới chân. Vạch cỏ nhìn ra, thấy mặt nước liu diu. Chưa bao giờ sông Hương chiều không sương khói. Những người đàn bà tôi quen thân, chưa có người nào thanh thản vui tươi mà không một chút buồn.

Băng Sương nói, phân vân:

  • Hay là tất cả những người đàn ông đều như thế?

Tôi định hỏi: "Như thế nào?" Nhưng thôi. Cô này sẽ nhăn mặt mà bảo: "Thế mà cũng hỏi?". Nghĩa là cô ta không chịu được những câu hỏi dễ dãi. Đấy mới là Băng Sương.

Tôi nói:

  • Không có điều gì mà tất cả những người đàn ông đều giống nhau, trừ một điều...
  • Gì cơ...? Anh lại chuẩn bị nói bông phèng, em chả nói chuyện với anh nữa nhé?

Tôi cười. Chỉ tại cái tính hay nói đùa của mình mà ra. Tôi nói:

  • Trừ một điều... Đó là họ đều yêu người đàn bà...

Băng Sương ngồi im. Lát sau, cô nói, lẩm bẩm như nói với mình:

  • Có phải tất cả những người đàn ông đều như vậy?

Tôi không biết trả lời thế nào cả. Lượm một mảnh sành, tôi gắng sức đáp thia lia trên mặt nước. Cái mảnh sành nhảy tưng tưng mấy nhịp, rồi không thể nào cưỡng được, bước nhảy chậm dần, chìm nghỉm...

Tôi biết trong lòng Sương đang sương khói mịt mù, nhưng không êm dịu như mặt nước sông Hương chiều. Hôm nay, Sương lại nhắc đến ba, một người cha hiện diện trong đời cô như một bóng hình, một kỷ niệm xa xôi khác thường. Một hai năm cô gặp ba một lần "cho tròn chữ hiếu" và để nhắc mình cũng có một người cha, hơn là hy vọng được sống trong hoàn cảnh đầm ấm quan hệ cha con bình thường. Nhưng lạ lùng sao, ý nghĩ về người cha cứ luôn luôn ám ảnh cô. Sau này, khi đã khá thân, tôi mới hiểu, khi có rắc rối gì trong nhà, Băng Sương thường nghĩ về ba. Chồng Băng Sương, một trung tá cũng trạc tuổi tôi, có gương mặt viên mãn, trong một cuộc vui, khi tôi mới được Trần Quang giới thiệu, tôi thầm thán phục và có chút ghen tỵ mơ hồ, bởi vì họ đứng bên nhau, đúng là một đôi đẹp. Nhưng sao họ có khá nhiều rắc rối chung sống như thế chứ? Hôm nay cũng vậy, Sương nhắc đến bố, chắc chắn là có chuyện gì rồi.

  • Anh biết không, khi em lấy chồng, đến một năm sau, đêm đêm giật mình tỉnh giấc, nhìn sang chồng, vẫn thấy anh ấy em mới hoàn toàn yên tâm và tin đây là sự thật chứ không phải là mơ.

Sương thở dài...

Yêu chồng đến thế, yêu hơn bất cứ người đàn bà nào yêu chồng, đó là Sương.

Tiếng nước lóc bóc phía dưới chỗ chúng tôi ngồi. Bên kia sông Hương là Phu Văn Lâu rêu phong. Đã có thời những ụ đất uy nghi kia chứa đựng linh thiêng ngút ngát nhưng giờ đây chúng trở lại như một tạo vật bình thường, quá đỗi bình thường.


Khi Sương ra đời, ba Sương đã vắng nhà. Bộ đội thời chiến như thế là thường. Mẹ đã một mình nuôi Sương. Sương theo mẹ lên lớp, khi mẹ giảng bài thì chơi tha thẩn gần hầm trú ẩn, để nếu có báo động là chui vào hầm được ngay. Hình ảnh về ba gần như một mặt trời thứ hai. Chói loá đến mức Sương cũng không hình dung rõ ràng về ba như thế nào. Chỉ thấy các cô, các chú trường mẹ rất thán phục ba. Mẹ rất kiêu hãnh vì điều đó. Ba sống trong Sương thời niên thiếu như một chuỗi những kỷ niệm của người khác truyền đến tâm hồn non nớt của Sương. Hồi đó, ba đội mũ tai bèo, ngực đầy huân chương, đã về trường mẹ Sương nói chuyện, ba không phải là người cao to đẹp trai nhất trong đoàn dũng sĩ anh hùng, ba cũng không phải người có cấp bậc cao nhất trong đoàn. Nhưng chắc chắn là ba có duyên nhất, nói chuyện hay nhất. Mẹ cũng không phải cô gái đẹp nhất, khéo nhất trường, nhưng mẹ là người chân chất nhất. Với những câu chuyện chắp nối của các cô các chú, Sương biết lúc đó cô Phương mới là người mê ba. Cô Phương đẹp, hát hay, tóc ngắn rất hiện đại. Cô Phương là cán bộ Đoàn, đối đáp với ba đâu ra đấy, ai cũng vỗ tay khen. Cô tặng hoa cho ba đầu tiên, hát song ca với ba "Nếu ai hỏi vì sao, quê hương chúng ta nhiều lúa mới". Mọi người đều tưởng ba và cô Phương sẽ là một đôi. Nào ngờ, trong những ngày sôi động hào hùng ấy, người khiến cho ba không dứt ra được lại là mẹ. Tấm ảnh hồi ấy mẹ Sương tóc dài, mắt cười vô tư. Tóc dài ấy khiến ba ở lại. Dù rằng đó chỉ là một lần ở lại để rồi ra đi. Khi nói tới điều này, Sương vẫn còn thấy cay mũi. Người ta yêu nhau, sao lại có thể chia tay nhau như thế được.

Sương thầm thì, tôi có cảm tưởng như cô không nói với tôi, cô nói với gió trên mặt sông Hương:

  • Anh có biết vì sao không? Vì sao lại yêu nhau? Vì sao lại bỏ nhau?

Tôi lúc đó phải làm người quan sát... Tôi cố gắng để mình độc lập với sự kiện. Tôi luôn luôn cưỡng lại khối nam châm mềm mại này để không bị hút vào cái thế giới mộng mị của Sương. Tôi nói:

  • Có lẽ thế này... Anh cho rằng ba em đúng là một mẫu anh hùng thời đại. Sôi nổi, mạnh mẽ, có chút từng trải, nhìn thấy nhiều hy sinh mất mát và chính mình cũng đã hy sinh mất mát. Vào thời đó, ba em ắt sẽ nhìn thấy mẹ em một thế giới mà ông ấy đang thiếu thốn, đó là sự dịu dàng, đó là một chỗ dựa ở hậu phương yên ổn.
  • Trong khi đó, cô Phương quá giống ba chứ gì? Em cũng nghĩ như anh, nếu cứ chiến tranh, thì mẹ em vẫn là hậu phương yên ổn. Và nếu vậy ba em chắc gì đã ra đi. Anh có nghĩ như vậy không?

Ôi Sương... Lịch sử làm gì có nếu. Tôi đã đọc thấy ở đâu đó rằng chiến thắng của cả cộng đồng rất vĩ đại, nhưng bao giờ cũng phải trả bằng một giá có khi vô định. Đó là có những số phận cá nhân phải gánh chịu nỗi bi phẫn. Sau này tôi gặp Băng Sương, tôi cảm nhận được một bi kịch cá nhân, một trường hợp cá thể mà nguyên lý kia đã nói. Nỗi đau khổ tâm hồn đã khúc xạ từ mẹ Sương, truyền qua tâm khảm của Sương rồi qua bao đường đất thời gian và không gian vô hình mới đến tôi, thế mà tôi vẫn cảm nhận được. Có lẽ niềm bi phẫn nhỏ lại càng sâu sắc, càng làm cho người ta tê tái?

  • Anh biết không, có những ngày thật hạnh phúc, nhưng những ngày đó thật ngắn ngủi. Đó là sau giải phóng miền Nam, cả nhà bốn người đúng là một gia đình. Sau đó ba em đi. Ba em về quê miền Trung. Mẹ em vốn là một người con gái Hà Nội đã không ngần ngại theo ba em vào trong đó. Nhưng dường như vào đó ít lâu, chắc mẹ em mới thật sự nhận ra rằng dù cả ba mẹ con em, em còn một đứa em nữa, cũng không đủ sức để cứu vãn được gia đình. Đó bởi vì trong đó ba em đã có một bà vợ khác. Mẹ em biết ba em đã có bà vợ này trước khi ba ra Bắc, nhưng chắc rằng mẹ vẫn hy vọng có thể giành lại được ba.

Tôi đã nghe Sương kể về đoạn thời gian đầy kịch tính ấy của gia đình. Sương tâm sự: "Sau này, em lớn lên, mới tỉnh táo hỏi liệu em đã từng oán hận ba thì có nên không? Thật tội cho ba". Tôi cũng phải tự hỏi: Người đàn ông đào hoa ấy có tội gì? Những năm gian khổ ấy, ông đã phải liên miên đi qua nhiều chiến trường, ngày tháng chiến tranh không biết được sẽ thế nào. Ông đã chung sống với một người đàn bà làm thành một gia đình trong vùng giải phóng thì cũng là một cách tồn tại bình thường. Song ông đã ra đi, ra đi cũng là thường như bao nhiêu bộ đội chống Mỹ huân chương đầy ngực ra miền Bắc. Ở đó, định mệnh đưa đẩy để ông trở thành ba Sương.

Sau khi vào miền Trung, cuộc sống đã khiến cho những người thân yêu không thể chịu đựng nhau được. Tình yêu không có tính chất bắc cầu. Trong sự lựa chọn của người anh hùng sau chiến tranh, sự tri ân cho người chịu thiệt thòi hơn có tiếng nói quyết định. Hẳn là trong thâm tâm người cựu chiến binh thấy có nghĩa vụ phải lo lắng hơn cho người vợ đã chia bom đạn với mình ở chiến trường, đã sinh những đứa con dưới hầm sâu. Đối với bà ấy, ông là một sự trở về, là món quà chiến thắng bởi chính vì sự đoàn tụ này mà cả hai người chiến đấu. Còn mẹ Sương... Thế mà mẹ Sương lại không phải là người thiệt thòi hơn, đến từ hậu phương lớn, có nghề nghiệp ổn định...

  • Em không biết hai người đã nói với nhau những gì. Em là một con bé con, chỉ linh cảm thấy một nỗi buồn sâu thẳm trong tâm hồn. Buồn rơi rụng. Có một cảm giác cô đơn làm em sợ mãi. Đó là hình ảnh một chiều cát trắng, xung quanh vắng bóng người, chỉ thấy những cây xương rồng xỉa khô khốc lên trời. Em và thằng em, hai đứa lọc cọc đạp cái xe đạp không ra xe đạp, đến lúc đạp không nổi nữa, xe đổ kềnh ra, từ trong cái túi lăn ra mấy củ khoai. Hai chị em ôm nhau khóc. Đứa thì gọi ba ơi, đứa gọi mẹ ơi. Đói bụng thì đói không sợ, nhưng thấy sợ một khoảng trống trong lòng...

Băng Sương rì rầm:

  • Em tưởng rằng cảm giác tuyệt vọng sẽ không bao giờ trở lại nữa sau khi em lấy chồng. Hồi ba em đi, mẹ em bồng bế chúng em ra Bắc, chắc là em còn quá bé nên chưa xây đắp được giấc mộng nào về một gia đình trọn vẹn. Thế cho nên giờ đây mới biết đến tâm trạng vỡ mộng. Thật là kinh khủng.

Tôi không biết nói gì. "Em tưởng rằng..." tức là em đang tuyệt vọng? Tôi biết nhiều nỗi buồn, nhiều người buồn. Nhưng không bao giờ có ai có nỗi buồn giống ai. Trong chuyện này, tôi chả có gì gọi là kinh nghiệm cả. Chi bằng cứ lắng nghe lòng mình. Chia xẻ có biết bao nhiêu đường chia xẻ.

Viên, chồng Sương, trông mặt còn trẻ, mới khoảng tứ tuần, mà mái tóc điểm đã điểm bạc. Lần đầu gặp, tôi hơi ngờ ngợ. Dường như anh ta cũng nhận ra điều gì đó, trong cái nhìn của anh ta với tôi, có một phần trăm giây của sự nghi ngại. Tôi đã đi qua bao nhiêu đường đất cuộc đời gần nửa thế kỷ, biết bao nhiêu người đã nhìn thấy, đã gặp gỡ, có thể tôi không thể nhớ hết được. Có thể anh chàng Viên này mình đã gặp ở đâu? Nhưng mà ở đâu?

Tôi đã nhìn thấy Băng Sương ở nhà là con người của bếp núc. Người đàn bà làm những việc tư gia không có chỗ cho sự suy tư. Chỉ là việc của chân tay, của mồm mép nói năng. Ở cơ quan, Băng Sương xù lông nhím và "lưỡi nhọn" dù cho là nỗi sợ của Trần Quang, nhưng tôi nhận thấy ở nhà Sương cũng chả có gì đặc biệt. Hôm ấy, trong khi chuyện gẫu đợi khổ chủ mang thức ăn lên, tôi đã quan sát thấy cái gia đình nhỏ này, mọi sự đều bình thường, rất đỗi bình thường. Nhưng chỉ lát sau, suy nghĩ thường tình ấy của tôi cũng sai nốt. Ở nhà Băng Sương vẫn lại là Băng Sương không giống ai.

Khi món ngỗng hầm rượu mang lên, mùi thơm ngào ngạt, tôi và Trần Quang còn đang ngồi uống nước thì Viên đã sà xuống nồi ngỗng đang bốc khói, thật hấp dẫn. Bỗng nhiên tôi thấy anh ta vớt một quả tim và đưa lên mồm ăn ngon lành. Đấy là một hành động người ta thường gọi là nếm. Vừa lúc đó Sương bê chồng bát ra, kêu lên đầy tức giận:

  • Ơ cái anh này hay nhỉ? Chả ra sao cả? Làm con mèo đấy à?

Viên toét miệng cười:

  • Các bác đây đều là người nhà, có gì phải câu nệ.

Quang nhìn tôi, tôi nhìn Quang rồi thôi chả nói gì cả. Sương vẫn rất tức giận, nói chồng mấy câu nữa. Nhưng rồi chúng tôi cũng vào cuộc, ăn uống rất vui vẻ. Sau này tôi có bảo Sương, Viên nếm quá tuỳ tiện, nhưng cô nói chồng chả ra gì cũng là không nên, có mặt người thứ ba nên tôn nhau lên thì hơn. Sương cau có lắm, nhắc đến những chuyện ấy khiến cô buồn não nề. Đến lúc uống rượu thì mới thấy lạ. Viên cứ liên tục chúc uống.

Anh ta nói:

  • Lính chúng em phải thế. Đã uống mà các bác không cạn ly là không thật lòng, không coi em ra gì.

Khổ nhất là Trần Quang, anh ta không uống được nhiều. Hôm ấy nể cô nhân viên quý mến nên mới cố đến. Trước lúc đó, anh thì thầm vào tai tôi, tớ đang bị nhiệt, táo bón, đáng lẽ kiêng rượu, thôi đến nhấp nháp một tý cho vui. Thế nhưng Viên cứ bắt uống:

  • Quân lệnh phải uống chứ, bác làm thế thì không hay.

Sương bèn uống đỡ:

  • Thôi coi như sếp em ngoại lệ.

Viên đã có rượu trong máu:

  • Thế thì coi như coi anh Quang là đàn bà, vợ em đáng lẽ phải làm sếp.

Sương bèn cau mặt:

  • Anh Viên phải nói lại đi. Nói.

Viên cười nhe răng:

  • Đùa thôi mà.

Nói năng đại loại như thế, tại rượu hay tại người không rõ, vung tán tàn, chả cần biết ai vào ai nữa. Tôi thấy không nên uống nữa, nhưng Viên cứ bắt uống. Nói không được, bèn cũng hăng lên xem anh ta uống đến đâu. Thế là hai thằng ngồi uống. Tôi đã uống nhiều với cánh buôn gạch, chưa say bao giờ. Có những khi uống rượu sướng lắm. Bạn lâu ngày đến, ngồi uống một chén con, nói mấy lời hoặc không nói, thế mà sướng. Còn những đám rượu nhiều lời từ lâu tôi cố tránh, thế mà hôm đó không tránh được. Băng Sương mời đến cơ mà. Sau này cứ tiếc đã thấy, đã tham dự. Nhưng được an ủi kéo lại là qua đó, Sương có thể nhân hoàn cảnh để sau này dốc nỗi niềm. Con người có rượu như Viên thật là không phải người nữa. Chắc là rượu đã làm hỏng anh ta quá rồi. Đến khi anh ta nói đi nói lại một câu, tôi lại đề nghị không uống nữa vẫn không được. Viên nói meo méo: - Uống đi. Nam vô rượu như cờ vô phong.

Trần Quang xin phép về. Sương tiễn ra ngõ, rồi không vào nữa. Viên uống say mèm, nhìn quanh không thấy vợ, bèn nói đầy rượu:

  • Kệ chúng nó, nó muốn đi đâu thì đi. Em nói với bác nhé. Con vợ em ấy mà, em rất yêu nó, nó rất giỏi giang, nhưng có điều cũng có nhiều người mê nó, nó cũng lăn tăn mấy người. Thị trường toàn lang sói. Ấy, em nói thế là trừ bác ra. Ai chà, nhưng em phát hiện ra rằng, số em nó vất vả, toàn gặp bọn chả ra gì nó đè lên đầu nên mới chưa làm nên được gì. Người ta bảo em tiêu tièn của vợ, thì đã sao nào? Vợ em chứ... Vợ em mà làm ăn được đó là cái số của chồng- Viên nói rất hăng- Mà nhân dân nuôi quân đội có gì phải lăn tăn.

Tôi chán quá, bảo:

  • Đừng nói nữa. Tôi say rồi. Về đây.

Viên càng hăng hái, nói:

  • Nhưng em phát hiện ra đố nó dám bỏ em đấy.

Tôi kinh quá, bảo:

  • Ấy chết, không phải cậu nói, rượu nói đấy nhá.
  • Không em chưa say, nó bỏ em thì nó ở đâu. Em chỉ cần nói với mẹ vợ một câu là bà ấy ủng hộ em liền. Bà mẹ vợ em ấy mà, bà ấy biết quá không có chồng là thế nào rồi.

Tôi thấy đắng trong cổ, bảo:

  • Tớ say rồi, chả uống nữa.
  • Không được. Nam vô rượu như cờ vô phong. Uống đi. Quân lệnh như son. Em rót cho anh một bát son.

Sau một chén son ấy, Viên gục tại trận.

Tôi đi tìm Sương. Vườn nhỏ chiều xao xác. Sương ngồi ở ngoài ngõ, cạnh gốc cây hoa giấy. Gốc cây hoa nhiều thân như một tổ rắn lớn quấn quýt với nhau, những cánh hoa hồng rơi trên tóc Sương u buồn. Thật là một cảnh rất ấn tượng. Tôi ngà ngà rượu nhìn ra vườn địa đàng của Sương đây. Chắc là thấy tôi ngật ngưỡng lắm, Sương đứng phắt dậy, cầm cánh tay tôi, định lôi vào, nhưng chính cô lại buông tay tôi chạy vào trong nhà.

Quang bảo tôi:

  • Rượu chỉ là một giọt nước tràn ly. Lý thuyết của Băng Sương tình yêu là chỗ dựa. Cô ta lý giải những người phụ nữ đẹp tiên giáng trần hạnh phúc được với một ông chồng Ca-di-mô-đô là vì ông ta là chỗ dựa cho cô ta. Còn những người bề ngoài tưởng là đẹp đôi thì lại bất hạnh, bởi vì...

Quang cười khùng khục:

  • Thiếu cái gì, ước vọng cái ấy. Nguyên cái lý luận tình yêu của nó cũng đủ cho thấy nó thiếu một chỗ dựa rồi. Lúc đầu ở Công ty, mình rất ghét kiểu xù lông nhím cái gì cũng biết của nó. Sau thì thương. Đó là một người đàn bà không hợp chuẩn.

Trần Quang, Trưởng phòng của Công ty Quà tặng Z. mà lạ hay nói giọng triết gia. Động đến tâm hồn phụ nữ, anh có cái nhìn độ lượng của một chuyên gia của thị trường quà tặng. Tôi có vẻ không hiểu:

  • Anh bảo Sương không hợp chuẩn?
  • Không được sống cuộc sống bình thường. Ở nhà, chồng như thế, về tinh thần nó bao giờ cũng hơn chồng một cái đầu. Về vật chất, chỉ có nó phân phối lại tiền cho chồng, chứ không bao giờ biết lương của chồng bao nhiêu. Vậy thì cô ta xứng đáng làm trụ cột, cô ta làm người đàn ông trong gia đình. Chỉ còn về thể chất thì mình chưa biết thế nào?

Nói thế, song Quang lại cười ranh mãnh:

  • Nếu cậu lúc nào cũng say khướt, thì cậu làm được cái quái gì. Người đàn bà của cậu ngày càng béo lên, đấy là thể chất của cậu đã suy kiệt. Không phải vì cô ta béo mà cậu suy, bởi vì cậu suy mà cô ấy béo lên đấy. Quang nói thế làm tôi cũng thấy buồn thay. Sương ngày càng béo đẫy. Một hôm suýt tôi thốt ra lời điều đó, nào ngờ Sương nói luôn:
  • Anh định nói em béo quá chứ gì? Em đang buồn chết đi được đây anh ơi. Em bảo anh Quang, mỗi ngày anh hãy nhắc em một lần Sương ơi, em béo lắm, để em ăn uống có điều độ.

Nhưng chiều nay bên bờ sông Hương, Sương lầm rầm như thể nhập đồng:

  • Chậc, cũng chả để làm gì. Vừa rồi, em mới phát hiện ra là anh ấy nhà em có để ý gì đến em?- Sương ngước nhìn xa xa- Em trở nên xấu lắm hả anh. Em biết mình lúc nào cũng phải gồng mình lên, gắt gỏng như một mụ già. Nhưng anh ơi, cứ ngơi kiếm tiền là gay, em mà ốm nằm đấy con em ai nuôi, không trông mong anh ấy được. Một con thuyền đang đi ngược dòng Hương giang. Trong khi rất nhiều thuyền du lịch trang hoàng diêm dúa đang đưa khách, con thuyền đãi sạn ấy thật thô mộc. Sương bảo:
  • Có lần hồi còn ở quê với ba, em đã lần mò đến Huế. Thật ngạc nhiên. Từ trước em luôn nghĩ dòng Hương thơ mộng đẹp, không thể nào tin nổi người ta lấy từ trong đáy lòng sâu thẳm của nó cũng những thứ rất xấu xí tầm thường.

Sương ra Hà Nội trước. Tôi quyết định lần đến quê Sương. Nhiều khi người ta làm những việc tựa như hồn vía theo một tiếng gọi từ nơi xa thẳm nào đó. Có lẽ câu chuyện về ba và hoàn cảnh của Sương thúc giục tôi phải đến...

Ba Sương quả đúng như tôi hình dung. Người đàn ông tóc bạc nhỏ nhắn, săn chắc, dáng vẻ rất phong trần. Thật là một ngư ông điển hình của miền Trung. Trước khi gặp ông, tôi đắn đo chọn một cách tiếp cận. Tôi có thể giả đò như người nào đó, dân buôn cá chẳng hạn, tiếp xúc với ông cũng chả sao, nhưng cuối cùng tôi quyết định nói thật, tôi là bạn của Sương, nhân công tác gần đây thì đến thăm ông. Thì ra ông có một gia đình quá nặng gánh. Ông nhìn tôi, đôi mắt tinh tường, đượm vẻ trầm tư:

  • Mình hết đời rồi, chú à. Chiến tranh qua đi, cứ tưởng sẽ làm lại được dễ như trở bàn tay, nào ngờ không nhẹ nhàng đâu. Giờ chỉ còn hy vọng vào con cái.

Tôi biết được những điều Sương không nói, đó là những anh em cùng cha khác mẹ với Sương đều lận đận. Khi kể về những đứa con ở với ông, ông buồn lắm, chỉ khi nói đến Sương, ông mới vui lên:

  • Con Sương học hành giỏi giang, trong đám con tôi, chỉ có nó giống tôi nhất.

Giọng nói của ông cho tôi cảm tưởng ông nói hy vọng vào con cái chính là hy vọng vào Sương. Sương chính là niềm tự hào sâu sắc nhất của ông.

Khi biết tôi cũng có một thời quân ngũ, ông hoạt bát hẳn lên:

  • Đồng chí, ở đây với tôi, tối nay ta ra bến bắt con gì nhậu lai rai. Chú có uống được rượu không?

Tôi bảo tạm đựơc và có lần đã uống với chồng Sương. Câu nói vừa bay ra, tôi hối hận liền. Nhưng ông già coi như không có gì cả, ôn tồn:

  • Thằng ấy cũng hiền, nhưng không được cái tính ngang tàng như trai biển, trai biển miền Trung. Hồi mới cưới vào đây, tôi có bảo với nó: Con muốn chinh phục con gái của ba, con phải là biển, bởi vì con gái ba mang dòng máu của ba, nó là nước lũ. Không sương khói gì đâu.

Tôi thật bất ngờ vì sự ví von của ông. Tôi bảo:

  • Quả là bác rất hiểu con gái bác.
  • Thế thì tôi ngờ rằng chú cũng rất hiểu nó.- Ông nói liền, nhìn tôi chăm chú.

Tôi có điện thoại Công ty gọi ra Hà Nội, bèn báo với ông tôi rất tiếc không thể ở lại lai rai được. Ông già đưa tôi ra bến. Tôi và ông đi một đoạn bên biển. Ông trầm ngâm:

  • Tôi lúc nào cũng thấy mình có lỗi. Chiến tranh đã là một lỗi của thiên mệnh. Tôi lại cũng là một phần trong cái lỗi to lớn ấy.

Tôi bảo ông:

  • Sương nói với cháu, không giận gì bác đâu.
  • Con bé ấy có tình. Đã bảo giống tôi mà. Nhưng thế thì sẽ khổ.

Ông già nhìn đăm đăm ra biển, nói với tôi:

  • Tôi ngần này tuổi rồi, vẫn phải ngày ngày đi biển. Người ta đi khơi, nghĩ đến đất liền một dải tí tẹo trên bờ, tôi nghĩ đất liền dài rộng tận ra Hà Nội. Thế là sức lực từ đó mà nên. Mình bé nhỏ mà, phải có cái gì mới chống chọi được.

Tôi an ủi ông:

  • Tất cả đàn ông đều bé nhỏ. Cháu cũng thế thôi, cháu không đi qua chiến tranh, nhưng thời nay cũng lại có cái bứt rứt của thời nay...
  • Chú vợ con ra sao?
  • Vợ cháu làm cơ quan nhà nước, cô ấy ở nhà cũng luôn luôn lãnh đạo chồng, luôn thấy mọi việc không như ý. Hàng xóm giàu hơn, bạn bè giỏi giang hơn. Bác bảo, thế thì cháu có cảm thấy mình có lỗi không?

Ông già không nói gì nữa, chỉ xoa cằm xuýt xoa:

  • Ái chà, ái chà...

...Vừa ra đến Hà Nội, tôi bổ đến Công ty Trần Quang. Quang cười ruồi:

  • Ông làm gì nhân viên tôi, ra đây tươi tỉnh lắm, bảo thôi buồn cho theo nước sông Hương.

Tôi hỏi:

  • Sương đâu?
  • Về rồi.- Quang cười nụ- Bảo với tôi xin phép về sớm. Hôm nay trở rét nàng Bân, nàng Sương không may áo cho chồng mà về làm món cá hấp cho chồng, qua chợ mua cút rượu. Nàng thế đấy. Sáng sáng lại đãi chồng món trứng ngải cứu, tiễn chồng ra cổng giàn hoa giấy, vỗ nhẹ lên vai tiễn biệt... Ái chà chà...

Tôi nhìn Quang "ái chà", không biết phải tiếp chuyện thế nào. Quang vẫn khủng khỉnh bảo:

  • Nàng Bân thay cả thời tiết vì chồng, ôi những người chồng bé nhỏ.

Tôi buột miệng:

  • Tớ cũng bảo với ba Sương, tất cả đàn ông đều bé nhỏ...

Trần Quang trố mắt nhìn tôi. Tôi không muốn, song đành kể chuyện đến thăm ba Sương. Quang nghe rất chăm chú, rồi lại từ tốn nói giọng triết gia:

  • Tôi hay ông làm gì được cho Sương, người đàn bà béo tốt xinh đẹp lớn lao?

Tôi trở ra về, trời trở lạnh, Trần Quang không nhắc thì tôi cũng quên đây là rét nàng Bân, đợt rét cuối cùng để mùa hè đến. Tôi nóng lòng muốn gặp Băng Sương... Âm hưởng sông Hương chiều ấy vẫn dùng dắng trong tâm trí tôi. Có phải bạn bè nào cũng có chiều như thế? Câu chuyện bâng quơ của Quang khiến tôi nhớ đến đôi mắt buồn rười rượi của Sương nhìn sông thầm thì: "Giá mà có một người đàn ông xứng đáng để mà hy sinh, mà chăm sóc hết mình...".